Sempre é unha honra e un orgullo que calquera unha vila adíquelle unha rúa a un poeta. Unha honra e un orgullo para o propio poeta, pero tamén para o pobo que o acolle. Hoxe Cangas fica de noraboa. Un emocionado Xosé Vázquez Pintor, na pasada sesta feira (21 de maio), descubría a placa da rúa que levará o seu nome e agradecíao con palabras emotivas, que hoxe traemos ata aquí, e o galano de escoitar da súa voz algúns dos seus versos. O feito se quixo facer coincidir coa presentación do seu novo libro "Máis vidas", editado por Espiral Maior, unha póla máis na súa prolífica produción, e segundo el mesmo contaba, da que síntese máis satisfeito.
A xornada encetouse no salón do concello, nun acto prologado polas cantigas de Na Virada, o combo de Chico de Cariño que musicou algúns do seus poemas. Foi a quenda para o Fernán-Vello, editor deste libro, presentar ó autor, a quen louvou poñéndoo a altura do mellor A. Cunqueiro ou M. Torga; aínda que para nós, sen desmerecer unha miga esa comparanza, a súa sensibilidade poética achéganolo máis a Walt Witman, como suxería acertadamente anetadoxastre. Tomou a palabra ao fin Pintor, que con esa grande soltura e dominio da escena que el ten como mestre de cerimonias, non en balde é autor de pezas de teatro alén de fundador e promotor da escola de teatro Ancoradouro aquí en Cangas, mantivo expectante e atenta a audiencia nos seus parladoiros.
Falounos da xestación deste libro, hai xa cinco anos. Andou a voltas cos médicos e temeu ficar afónico, hoxe é un problema felizmente superado, máis daquela remexeulle o interior e namentres camiñaba por un dos seus paraísos segretos en Cangas, o Carreiro da Pedro Choca, sentiu a necesidade de escribir a obra que agora chega as nosas mans, como unha débeda coa memoria que premese pagar denantes que os males fosen maiores. Este carreiro, que transcorre entre dous tramos urbanos, é unha pequena illa rural que lle serve como atallo para "baixar" a Cangas dende a súa casa, ou volver a ela, na parroquia de Coiro. Para el é un tránsito entre dous mundos, transpórtao dende a beiramar ata o seu Melide natal, na aldea de Quian, lémbralle o agro de A Golada onde transcorreu a súa mocidade, e no entanto recupera os folgos do existir. Coa particularidade que a terra nesta beira do pais é produtiva todo ano, diferencia que sempre asombra as xentes vidas do interior que se asentan nas Rías Baixas ou no Baixo Miño. Seguimos ese roteiro tralo remate da primeira parte da homenaxe e fixemos a fotografía que vedes a cima. Por se tedes a curiosidade, direivos que o home esta fochicando no teléfono móbil mentres ela retrúcalle ao fotógrafo como se lle ocorre facer fotos a unha vella habendo tanta chica ghuapa.
Xa ao pé da rúa onde vive, e á que agora lle ían poñer o seu nome, deulle a benvida a banda de gaitas Tormentelo e foi recibido por amigos e veciños. Tralos consabidos discursos oficiais, coa presenza das alcaldesas de Melide e Cangas, volveu tomar a palabra un Xosé Vázquez Pintor superado polas mostras de afecto. Porque o Xabarín de Quian -como lle dicían na Golada canda mozo- ademais de narrador, poeta, dramaturgo, mestre de cerimonias ou activista social pertence, sen dúbida, a estirpe dos "bos e xenerosos".
1ª parte Vázquez Pintor na rúa Vázquez Pintor
2ª parte Vázquez Pintor na rúa Vázquez Pintor
3ª parte Vázquez Pintor na rúa Vázquez Pintor
Decorado cunha folla de buxo, aquí vedes impreso o poema que co que agasallou aos asistentes e que acabades de escoitar na voz do poeta.
Temos por costume dicir "imos tomar unhas cañas", por moito que se vaia coa intención de tomar nada máis que unha soa; en troques dicimos "imos tomar un café", aínda que sorbamos un par deles por mor de afastar de nós o sopor das poucas horas de sono ou dalgunha dixestión pesada. Ben, son cousas raras, reviravoltas da linguaxe que un nunca acaba de entender.
Incongruencia semellante a esa outra de falar dos 365 días que ten un ano, esquecendo completamente as súas respectivas noites. Como se na contabilidade temporal aparecese un buraco negro, tal que só damos conta dunha metade do ano no entanto a outra fica sumida na noite. E se hai algún deles que menos mereza ser acusado de tal, coido que é ese fronteiro do solsticio de inverno, por definición, o día con menos horas de luz.
Imprecisión tamén a que se deu ese mesmo día a media mañá, cando unha lumieira se filtrou entre un ceo arrumbado de nubes que deixaban caer unhas pingueiras de choiva fría. Luz transgresora que iluminou, ao meu paso, as singularidades da antiga Estación Marítima de Cangas, aínda que agora xa só cumpre a función de Estación de Autobuses. Mágoa dos tempos, se este edificio se tivera chamado Estación Intermodal non estaría agora tan preto de ser condenada ao derribo e o abandono; xa que logo, no edificio conciliábanse, tiñan enlace, os transportes públicos marítimos e terrestres.
Un primeiro apunte da súa demolición xa foi escrito cando desapareceu a cuberta do peirao, que simulando o velame dos barcos, protexía o paso dos viaxeiros entre a estación e o embarque. A falcatruada se fixo, como sempre nestes casos, cunha desculpa construtivista: remodelación e mellora das instalacións portuarias. As velas foron substituídas por unhas prácticas "pranchas de latón", dis que prima a funcionalidade fronte a barroquismos innecesarios.
Se cadra o erro dos deseñadores da vella Estación Marítima foi carecer desa capacidade de espesar as palabras ate lle faceres perder o sentido.
Aquí tedes algunhas imaxes dos grafitis que podedes ver este ano en Cangas, na Praza das Pontes xunto a desembocadura do rió Bouzós, e na que, nuns paneis habilitados polo concello e que se anovan cada ano, os artistas do spray van dándolle forma e cor as novas iconografías urbanas.
Neste vídeo podemos escoitar as palabras que o premio Nobel da Paz, Adolfo Pérez Esquivel, que viña acompañado pola súa dona, dixo ao pé da torre da antiga nave industrial de Massó, no epicentro do conflito que alí se desenvolve dende hai xa catro anos, na súa fugaz visita a Cangas nesta terza feira (14-7-09) as cinco da tarde. Palabras de apoio e solidariedade coa loita que o pobo de Cangas, organizado arredor do Foro Social, mantén para evitar que nese mesmo lugar se constrúa un porto deportivo e unha urbanización de alto copete, promovidos polo "capital especultivo", empregando palabras do propio Esquivel. Destruíndo da mesma tacada un rico banco marisqueiro e o fermoso parque que con árbores senlleiras rodea a factoría, catalogada esta, aínda mais, como ben de interese arquitectónico-cultural. El, que tamén é un arxentino de raíces galegas: seu pai era un mariñeiro de Combarro emigrado, tivo palabras de alento para cos mariñeiros cangueses que, impotentes diante da desfeita, ven como se destrúe o seu arraigado medio de vida ("ese banco deu de comer a moitas familias" din eles) a cambio de nada, en fin, outro Prestige soterrado. Só que, desta volta, o barco que se afunde -os Bancos e as grandes Construtoras (destrutoras acáelle mellor)- regan directamente "os seus fíos de plastilina en estiramento vertical" dende terra e cómprelles facer o papel de bos nos grandes medios de comunicación, no entanto e coma sempre, as diferentes administracións miran cara outro lado ou apoian, directamente, a cementación da ría. Como aconsellou o Esquivel, aprendamos a respectar á Pacha Mama, que así lle din na Arxentina a Terra Nai.
Aquí vos vai un anaco do que acontecia nunha pasada sexta feira do pasado mes de San Xoán no mercado de Cangas. A historia transcorre no vello lindeiro que se debulla entre a terra firme e o que a voz popular di "o aterrado", terreos que foron gañados ao mar no transcurso do último século, e nome que, por metonimia, adoptou a feira que alí se celebra cada venres. Neste modesto documental os produtos da terra e os produtos do espírito acordan amigábeis nunha mañá na que volveu relucir o sol despois dun tempo de choiva.
Tamen se podía ter chamado "dende as herbillas o jazz, unha viaxe transoceánica na feira", pero ben se ve que ven sendo moi longo...
